Nghĩa trang Hàng Keo và điểm khác Hàng Dương

Nghĩa trang Hàng Keo là khu an táng cũ của tù nhân Côn Đảo, nằm trên đường Nguyễn Chí Thanh, Đặc khu Côn Đảo, TP. Hồ Chí Minh. Khách vào tham quan tự do, không có giờ đóng hay mở cửa riêng. Các phần mộ tìm thấy tại đây đã được chuyển sang Nghĩa trang Hàng Dương trong năm 1997, vì vậy đến Hàng Keo bạn sẽ gặp bia tưởng niệm, nền nghĩa trang cũ và các hạng mục chỉnh trang, chứ không có những dãy mộ như ở Hàng Dương. Mộ Cô Sáu cũng không nằm ở đây.

Tiến là Cộng tác viên của Ferry VN.

Hàng Keo hiện còn những gì?

Từ thời nhà tù, nơi này còn lại khu đất từng dùng để chôn tù nhân và tấm bia tưởng niệm. Theo đơn vị quản lý di tích, dưới lòng đất Hàng Keo vẫn còn hài cốt chưa được tìm thấy.

Trong khuôn viên còn có 14 tác phẩm điêu khắc chia thành bốn cụm chủ đề: khát vọng hòa bình tự do, địa ngục trần gian, đấu tranh - chiến thắng - ngày trở về, cuối cùng là tri ân. Các tác phẩm này được đặt khi chỉnh trang để kể lại lịch sử nơi đây, không đánh dấu vị trí ngôi mộ nào. Theo Cổng thông tin du lịch Côn Đảo, công trình hoàn thành năm 2022, gồm bia tưởng niệm, khu hành lễ, sân tập trung, lối đi và cây xanh.

Ít thời gian thì mình khuyên bạn đọc bia tưởng niệm và nhìn nền nghĩa trang cũ trước, vì đó mới là dấu tích thật, còn bốn cụm điêu khắc là phần bổ sung sau này.

Quy mô an táng trước đây và vì sao gọi là Hàng Keo

Hàng Keo từng là nghĩa trang dành cho tù nhân Côn Đảo. Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Quốc gia Côn Đảo, khoảng 10.000 tù nhân đã được chôn ở đây, từ đầu thế kỷ XX đến giai đoạn 1940-1941, trải qua mấy chục năm.

Cái tên Hàng Keo đến từ những hàng cây keo từng trồng quanh nghĩa trang. Tên này còn nằm trong hai câu thơ quen thuộc: "Côn Lôn đi dễ khó về / Sống nương núi Chúa, thác về Hàng Keo". Người tù ra Côn Lôn thì dễ mà về thì khó, sống phải nương vào núi Chúa, chết thì về nằm ở Hàng Keo. Di tích thuộc hệ thống Nhà tù Côn Đảo và được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 548/QĐ-TTg ngày 10/05/2012.

Hàng Keo khác Hàng Dương và mộ Cô Sáu thế nào?

Hai nghĩa trang khác nhau trước hết ở hiện trạng, nên người đến mỗi nơi cũng tìm những thứ khác nhau:

Muốn viếng mộ Cô Sáu hay tìm một phần mộ có tên, bạn sang Nghĩa trang Hàng Dương. Những phần mộ tìm thấy ở Hàng Keo nay nằm ở khu D bên đó, nên muốn thắp nhang cho những người từng được chôn ở đây, bạn ghé khu D.

Vị trí và cách tham quan Hàng Keo

Hàng Keo nằm cùng trục đường Nguyễn Chí Thanh với quần thể Nhà tù Côn Đảo, nên dễ ghép vào một buổi đi di tích. Khi tìm đường, hãy gõ đủ tên "Nghĩa trang Hàng Keo" rồi đối chiếu với ảnh cổng hoặc bia di tích. Gõ chung "nghĩa trang Côn Đảo" thì bản đồ dễ đưa bạn sang Hàng Dương.

Đến nơi, bạn giữ trật tự và tránh đứng chắn lối khu hành lễ. Hàng Keo không có mâm lễ hay quy trình viếng riêng. Muốn tưởng niệm thì một bó hoa tươi là đủ, đừng mang hàng mã hay vàng mã.

Chuyến tàu Trần Đề xuất bến 08:00 thường cập đảo lúc 10:15 đến 10:30, mà Hàng Keo lại không có giờ đóng cửa, nên ngay chiều ngày ra đảo bạn đã ghé được.